Koniec z 26 dniami urlopu. Zasady mocno się zmieniają

W określonych przypadkach daje to łącznie nawet 35 dni wolnego. Nie oznacza to jednak 35 dni płatnego urlopu.

Urlop wypoczynkowy w 2026 roku nadal wynosi 20 lub 26 dni

Podstawowe zasady dotyczące urlopu wypoczynkowego nie zostały zniesione. Pracownik zatrudniony krócej niż 10 lat ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego w roku, natomiast osoba posiadająca co najmniej dziesięcioletni staż – do 26 dni.

Dlatego pojawiające się określenie „koniec 26 dni urlopu” nie oznacza, że Kodeks pracy wprowadził nowy, wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego dla wszystkich zatrudnionych. Chodzi o możliwość korzystania z kilku różnych uprawnień do nieobecności w pracy. Każde z nich ma własne warunki, inne zasady wynagradzania i odrębny cel.

Nie należy do tej puli doliczać urlopu na żądanie jako kolejnych czterech dni. Urlop na żądanie jest bowiem częścią przysługujących pracownikowi 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkowym świadczeniem zwiększającym jego roczny wymiar.

Nowy staż pracy i prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego

W 2026 roku zmieniły się natomiast zasady ustalania stażu pracy. To może mieć bezpośredni wpływ na liczbę dni urlopu wypoczynkowego przysługujących części zatrudnionych.

Od 1 stycznia 2026 roku nowe regulacje stosuje sektor finansów publicznych, a od 1 maja 2026 roku także pracodawcy spoza sektora publicznego. Do stażu, od którego zależą uprawnienia pracownicze, można obecnie zaliczać m.in. określone okresy wykonywania umowy zlecenia, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej czy świadczenia usług.

Zmiana ma duże znaczenie dla osób, które przez wiele lat pracowały poza etatem. Jeżeli po uwzględnieniu nowych okresów pracownik osiągnie co najmniej dziesięcioletni staż wymagany przez Kodeks pracy, jego wymiar urlopu wypoczynkowego może wzrosnąć z 20 do 26 dni.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje, że przepisy obejmują również odpowiednio udokumentowane okresy sprzed wejścia nowelizacji w życie. Pracownik może więc wykazać wcześniejsze lata aktywności zawodowej. Zasadniczo okresy te potwierdza zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Jeżeli pracownik miał 20 dni urlopu, a w trakcie roku po doliczeniu wcześniejszych okresów osiągnie wymagane 10 lat stażu, może uzyskać prawo do urlopu uzupełniającego – czyli dodatkowych sześciu dni.

Pięć dni urlopu opiekuńczego bez wynagrodzenia

Poza urlopem wypoczynkowym pracownik może skorzystać z pięciu dni urlopu opiekuńczego w ciągu roku kalendarzowego. Uprawnienie zostało wprowadzone do Kodeksu pracy w ramach zmian związanych z dyrektywą work-life balance i nadal obowiązuje w 2026 roku.

Urlop opiekuńczy służy zapewnieniu osobistej opieki albo wsparcia osobie wymagającej ich z poważnych względów medycznych. Może chodzić o syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka, a także o osobę mieszkającą z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym.

Wniosek może mieć postać papierową albo elektroniczną. Trzeba go złożyć najpóźniej dzień przed rozpoczęciem urlopu.

Pięć dni nie zwiększa jednak puli płatnego urlopu. Za okres urlopu opiekuńczego pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie. Czas ten jest natomiast wliczany do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Niewykorzystany urlop opiekuńczy nie przechodzi na następny rok.

Dwa dni wolnego z powodu siły wyższej

Kolejne uprawnienie to zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy konieczna jest natychmiastowa obecność pracownika.

Kodeks pracy przewiduje dwa dni albo 16 godzin takiego zwolnienia w roku kalendarzowym. Pracownik dokonuje wyboru sposobu jego wykorzystania przy pierwszym wniosku składanym w danym roku.

Wniosek może zostać zgłoszony nawet w dniu korzystania ze zwolnienia. Istotna jest jednak przyczyna. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że rozwiązanie dotyczy zdarzeń nagłych wymagających natychmiastowej reakcji, a nie np. zaplanowanej wcześniej wizyty u lekarza.

Za okres zwolnienia z powodu siły wyższej pracownik zachowuje prawo do połowy wynagrodzenia. Nie jest to więc odpowiednik dwóch dodatkowych w pełni płatnych dni urlopu.

Przy wykorzystaniu godzinowym wymiar 16 godzin dotyczy pracownika zatrudnionego na pełnym etacie. W przypadku niepełnego wymiaru czasu pracy liczbę godzin ustala się proporcjonalnie.

Dwa płatne dni opieki nad dzieckiem do 14. roku życia

Jeszcze inne zasady dotyczą zwolnienia przewidzianego dla pracownika wychowującego co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat. Na podstawie art. 188 Kodeksu pracy przysługują mu dwa dni albo 16 godzin zwolnienia w ciągu roku kalendarzowego.

W przeciwieństwie do urlopu opiekuńczego oraz zwolnienia z powodu siły wyższej za ten czas pracownik zachowuje pełne prawo do wynagrodzenia.

Uprawnienie jest związane z wychowywaniem dziecka, dlatego nie przysługuje automatycznie każdemu zatrudnionemu. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka pozostają w stosunku pracy, z tego uprawnienia korzysta jedno z nich albo mogą podzielić między siebie przysługujący wymiar.

Nawet 35 dni wolnego, ale nie dla każdego pracownika

Dopiero zestawienie tych regulacji pokazuje, skąd bierze się liczba 35 dni. Pracownik posiadający co najmniej dziesięcioletni staż ma 26 dni urlopu wypoczynkowego. Jeżeli spełnia wymagane warunki, może dodatkowo skorzystać z pięciu dni urlopu opiekuńczego i dwóch dni lub 16 godzin zwolnienia z powodu siły wyższej. To łącznie odpowiednik 33 dni nieobecności.

Jeżeli jest jednocześnie osobą wychowującą dziecko do 14. roku życia i przysługuje mu zwolnienie określone w art. 188 Kodeksu pracy, pula może wzrosnąć o kolejne dwa dni, a więc do 35 dni.

Nie można jednak przedstawiać tych 35 dni jako jednego urlopu ani jako jednolitego pakietu płatnego wolnego. 26 dni to płatny urlop wypoczynkowy, dwa dni opieki nad dzieckiem są płatne, przy dwóch dniach zwolnienia z powodu siły wyższej pracownik zachowuje połowę wynagrodzenia, natomiast pięć dni urlopu opiekuńczego jest bezpłatnych.

Również dostępność poszczególnych uprawnień zależy od sytuacji pracownika. Osoba bez dziecka do 14. roku życia nie skorzysta z dwóch dni przewidzianych w art. 188 Kodeksu pracy. Urlopu opiekuńczego nie można natomiast traktować jako dodatkowego wypoczynku – musi istnieć potrzeba zapewnienia opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych. Zwolnienie z powodu siły wyższej wymaga z kolei nagłej sytuacji rodzinnej związanej z chorobą lub wypadkiem.

Podstawy prawne

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 148¹, art. 154, art. 155, art. 173¹–173³, art. 188 oraz art. 302¹.
• Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1423.
• Ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – „Staż pracy na nowych zasadach”. Ministerstwo potwierdza obowiązywanie nowych zasad od 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym i od 1 maja 2026 r. w sektorze prywatnym, a także możliwość uwzględnienia odpowiednio udokumentowanych wcześniejszych okresów zlecenia i działalności gospodarczej.
• Państwowa Inspekcja Pracy – informacje dotyczące urlopu wypoczynkowego, pięciodniowego urlopu opiekuńczego oraz zwolnienia z powodu siły wyższej.
• Państwowa Inspekcja Pracy – omówienie zmian dotyczących wliczania działalności gospodarczej i umów cywilnoprawnych do stażu pracy.
• Sejm RP – odpowiedź Ministerstwa Edukacji Narodowej na interpelację nr 17195 dotyczącą dokumentowania stażu pracy po wejściu w życie ustawy z 26 września 2025 r.