ZUS może ponownie obliczyć świadczenie w kilku jasno określonych sytuacjach. Kluczowe znaczenie mają dokumenty oraz aktywność zawodowa po przyznaniu świadczenia. Przeliczenie jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy w momencie składania pierwotnego wniosku brakowało części dokumentacji potwierdzającej okresy ubezpieczenia lub wysokość zarobków.
Drugą istotną przesłanką jest uzyskanie nowych dowodów – na przykład odnalezienie dokumentów płacowych z archiwów lub dawnego zakładu pracy. W takiej sytuacji ZUS może uwzględnić wcześniej nieudokumentowane wynagrodzenia, co bezpośrednio wpływa na podstawę wymiaru świadczenia.
Trzeci przypadek dotyczy osób, które po przyznaniu emerytury lub renty kontynuowały pracę albo opłacały składki. Wówczas możliwe jest doliczenie nowych okresów składkowych, co również może przełożyć się na wyższą wypłatę.
Wniosek ERPO – jak wygląda procedura
Podstawą do przeliczenia świadczenia jest złożenie formularza ERPO. ZUS dokonuje ponownego obliczenia od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, co oznacza, że nie ma wyrównania za wcześniejsze lata.
Ważna zasada chroni świadczeniobiorców: jeśli po przeliczeniu okazałoby się, że emerytura lub renta byłaby niższa, ZUS nadal wypłaca dotychczasową, korzystniejszą kwotę.
Do wniosku należy dołączyć dokumenty, które wcześniej nie zostały przedstawione – mogą to być m.in. świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach (druk ERP-7), legitymacje ubezpieczeniowe czy dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe.
Obecnie formularz można złożyć zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej poprzez platformę eZUS. Jak podkreśla Sebastian Szczurek z opolskiego oddziału ZUS: „Wprowadzenie elektronicznej wersji spełnia oczekiwania klientów i przyspiesza obsługę spraw”.
Przeliczenie emerytury według starych zasad
W przypadku świadczeń przyznanych według tzw. starych zasad lub rent z tytułu niezdolności do pracy obowiązują szczególne regulacje, zmienione od 1 stycznia 2022 roku. Zlikwidowano możliwość doliczania okresów nieskładkowych – obecnie uwzględniane są wyłącznie okresy składkowe, które wcześniej nie zostały wzięte pod uwagę.
Za każdy dodatkowy miesiąc okresu składkowego ZUS dolicza 1,3 proc. podstawy wymiaru świadczenia. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie uzupełnienie dokumentacji może mieć zauważalny wpływ na wysokość emerytury.
Jeżeli jednak dokumenty potwierdzają jedynie sam fakt zatrudnienia, bez informacji o zarobkach, ZUS przyjmuje minimalne wynagrodzenie – proporcjonalnie do czasu pracy i etatu.
Istotne znaczenie mają także daty przyznania świadczenia. Osoby, którym emeryturę lub rentę przyznano przed 2009 rokiem, mogą wnioskować o uwzględnienie minimalnego wynagrodzenia nawet bez dodatkowych dokumentów. W przypadku świadczeń przyznanych po tej dacie ZUS automatycznie stosował takie rozwiązanie.
Praca po przejściu na emeryturę a przeliczenie świadczenia
Aktywność zawodowa po przejściu na emeryturę to jeden z najczęstszych powodów składania wniosków o przeliczenie. Każdy okres opłacania składek może zostać doliczony do stażu, jednak nie częściej niż raz w roku – po zakończeniu kwartału kalendarzowego.
Dodatkowo osoby pracujące mogą wystąpić o ponowne ustalenie podstawy wymiaru świadczenia na podstawie nowych zarobków. ZUS dopuszcza dwa warianty:
- wybór 20 dowolnych lat kalendarzowych z całego okresu ubezpieczenia,
- wybór 10 kolejnych lat z ostatnich 20 lat poprzedzających złożenie wniosku.
Jeżeli nowe wyliczenia okażą się korzystniejsze, świadczenie zostanie podwyższone. ZUS stosuje przy tym tę samą kwotę bazową, która obowiązywała przy wcześniejszym ustaleniu świadczenia.
Emerytura na nowych zasadach – inne reguły przeliczenia
W przypadku emerytur przyznanych według nowych zasad (dla osób urodzonych po 1948 roku) mechanizm przeliczenia wygląda inaczej. Kluczową rolę odgrywają składki zapisane na koncie ubezpieczonego po przejściu na emeryturę.
ZUS dzieli zgromadzone składki przez średnie dalsze trwanie życia ustalone na dzień złożenia wniosku. Uwzględniane są tylko te składki, które zostały zapisane od momentu rozpoczęcia pobierania świadczenia do dnia złożenia wniosku, a następnie poddane waloryzacji.
Wniosek można złożyć:
- po zakończeniu zatrudnienia – bezpośrednio po jego ustaniu,
- w trakcie pracy – nie częściej niż raz w roku.
Istotną możliwością jest także ponowne ustalenie kapitału początkowego, jeśli emeryt uzyska dokumenty potwierdzające zatrudnienie sprzed 1999 roku. W takim przypadku składa się osobny wniosek (EKP), który może znacząco wpłynąć na wysokość świadczenia.
Skala zjawiska – setki tysięcy wniosków rocznie
Przeliczanie świadczeń to jedna z najczęstszych spraw trafiających do ZUS. Każdego roku wpływa ponad 700 tysięcy wniosków ERPO. W wielu przypadkach kończą się one podwyższeniem emerytury lub renty, szczególnie gdy wnioskodawcy uzupełniają brakujące dokumenty lub wykazują dodatkowe okresy składkowe.
Zmiany w przepisach oraz rozwój usług elektronicznych sprawiają, że coraz więcej osób decyduje się na ponowne przeliczenie świadczenia. Dla wielu seniorów oznacza to jedyną realną możliwość zwiększenia miesięcznych dochodów bez konieczności podejmowania pracy.
Komentarze (0)